Verschenen in 'De Leunstoel' - 08-10-2026
In de Volkskrant van 16 september lazen we twee artikelen over het klimaat. Het eerste was een commentaar naar aanleiding van een recent rapport van het Planbureau voor de Leefomgeving, waarin werd geconstateerd dat de Nederlandse uitstootdoelen voor 2030, abusievelijk klimaatdoelen genoemd, niet worden gehaald. Het commentaar besloeg twee kolommen over een hele bladzijde. Het tweede was een berichtje van 22 regels over één kolom dat Amerika onder Trump de limieten voor de CO2 uitstoot van elektrische centrales heeft ingetrokken.
Wat is nu erger voor het klimaat in Nederland? Ik vrees dat ze bij de Volkskrant denken het eerste, want hoeveel de centrales in Amerika mogen uitstoten moeten ze daar lekker zelf weten. Maarten Keulemans zal zijn collega’s ongetwijfeld kunnen uitleggen dat dat niet klopt, maar de meeste redacteuren van de Volkskrant hebben Klok horen luiden zonder dat ze weten waar de klepel hangt.
Of ze zeggen dat je mensen in de illusie moet laten dat het klimaat in ons land bepaald wordt door onze eigen uitstoot, want anders verdwijnt de motivatie om wat aan het klimaat te doen. Dat lijkt mij geen integere journalistiek, maar het voedt wel de gedachte bij sommigen dat het klimaatprobleem niet echt is, maar een ideologisch verzinsel om mensen aan te zetten tot een soberder levensstijl.
Het klimaatprobleem is een wereldwijd probleem, en dat maakt het ook zo moeilijk om het op te lossen. Hoe het klimaat zich in Nederland ontwikkelt wordt niet bepaald door de uitstoot in Nederland, maar door de totale uitstoot in de wereld. En daaraan levert Nederland een veel kleinere bijdrage dan Amerika. Wanneer Amerika de uitstootnormen verruimt betekent dat een negatieve bijdrage aan het klimaat over de hele wereld. En daarom zou de hele wereld daartegen in het geweer moeten komen.
Maar dat gebeurt niet. Extinction Rebellion gaat door de Nederlandse regering in gebreke te stellen, maar organiseert geen demonstraties bij de Amerikaanse ambassade. De gewezen klimaatdrammer Rob Jetten klaagt bij de Verenigde Naties wel de Verenigde Staten aan vanwege Trumps pogingen het Internationaal Strafhof op te heffen, maar niet vanwege de aanval op onze veiligheid door het afschaffen van de uitstootnormen.
Je vraagt je af of Jetten zich wel realiseert dat de opwarming van de Aarde een mondiaal probleem is, in plaats van zich blind te staren op Nederlandse cijfertjes. Als Kamerlid heeft hij ook wel uitspraken gedaan waaruit bleek dat hij weinig van de materie begreep, zoals zijn vraag of je kernenergie wel kon gebruiken om huizen te verwarmen, en zijn idee dat stikstof een verstikkende deken over de Aarde zou leggen.
Je kunt je serieus afvragen of Nederlands klimaatbeleid eigenlijk wel zin heeft, als een groot uitstootland als Amerika zich er niets van aantrekt. Bij de Volkskrant vragen ze zich dat kennelijk ook af, want zij pleiten aan het eind van hun commentaar voor de energietransitie niet vanwege het klimaat maar vanwege de economische concurrentie.
Daar zou ik voorzichtig mee zijn. Klimaatverslechtering is een collectief probleem, en vraagt een oplossing waaraan iedereen zich committeert. Bij het gat in de ozonlaag is dat ook gelukt. Dan is meedoen ook een morele plicht. Nu dat bij het klimaat veel minder lukt, moet er in samenwerking met een coalition of the willing zware diplomatieke druk worden uitgeoefend op landen die tekort schieten.
Vermindering van de uitstoot dient een kernpunt te zijn van ons buitenlands beleid. Daarvoor is nodig dat wij zelf doorgaan de uitstoot te verminderen, maar ook dat we dat uitdragen. Maar als onze minister-president met zijn image van gewezen klimaatdrammer dat al niet doet, wat zullen onze diplomaten zich daarvoor dan nog uitsloven.
Dit betekent ook dat we eerlijke cijfers moeten presenteren. Verbranding van hout levert meer CO2 op dan van kolen, en we moeten dat niet weghouden uit de statistieken vanwege een vage notie dat die CO2 opnieuw gebonden gaat worden.
Verplaatsing van bedrijven naar het buitenland doet onze uitstoot alleen op papier dalen wanneer we die producten vervolgens importeren. En een hoge benzineprijs stimuleert tanken in het buitenland, wat eveneens buiten de Nederlandse statistieken blijft, maar vanwege de extra autoritten tot meer uitstoot leidt. Een echte klimaatdrammer neemt geen genoegen met alleen papieren reducties van onze uitstoot.