Verschenen in 'De Leunstoel' - 05-02-2026
Van 1967 tot 1972 zond de VARA het satirische TV-programma, Hadimassa uit, dat nu nog terug te kijken valt via YouTube. Voor de TV-geschiedenis was het onder meer van belang omdat het de eerste serie TV-programma’s was waaraan Kees van Koten en Wim de Bie meewerkten, daarna zouden ze getweeën het Simplistisch Verbond presenteren.
In Hadimassa werd vrijmoedig omgegaan met etnische karakteristieken, misschien wel te vrijmoedig naar de opvattingen van tegenwoordig. Zo zette Ton van Duinhoven een karikatuur van een Chinees neer, daar zit je nu toch wat ongemakkelijk bij op je stoel. In 1972 kwam de op handen zijnde onafhankelijkheid van Suriname aan de orde in het lied Suriname bijna kwijt.
Het werd gezongen door Annemarie Oster in een Surinaamse jurk, in krom Nederlands en op creoolse muziek. Ze werd op trommels begeleid door Kees van Koten en Wim de Bie, zo waren toen nog de verhoudingen. Het ontbrak er nog maar aan dat Annemarie Oster zwart geschminkt was, dat kon toen kennelijk ook niet.
Interessant was vooral de voorspelling die gedaan werd in het laatste couplet:
Voelen op ons klompen aan
Hoe het met de West zal gaan
Deel van Zuid-Amerika
Revolutie als Cuba.
Hier werd in feite acht jaar voor het zover was de staatsgreep van Desi Bouterse voorspeld.
Dat roept de vraag op: wanneer een amusementsprogramma kon voorzien hoe het zou gaan lopen, konden politici dat dan ook? Er waren toen ook best discussies over hoe het na de onafhankelijkheid van Suriname zou gaan, vooral de Hindoestanen in Suriname waren er niet gerust op.
Maar in de Nederlandse politiek werd de onafhankelijkheid van Suriname toch vooral als onvermijdelijk gezien. In Willemstad op Curacao had in 1969 een loonconflict zich ontwikkeld tot een opstand, mei twee doden en tientallen gewonden. Dat moesten we in Suriname niet ook krijgen.
Toch vielen er na de onafhankelijkheid van Suriname bij de decembermoorden van 1982 geen twee maar vijftien doden. Maar stel dat Nederland dat in 1975 had willen voorkomen door de onafhankelijkheid te weigeren. Dan was het ook niet rustig gebleven in Suriname maar had het geweld zich tegen Nederland gekeerd. Alom zou het kabinet voor rechts zijn uitgemaakt. De ministers hadden een slecht zelfbeeld gekregen, terwijl nu Den Uyl de onafhankelijkheid van Suriname als een van de grootste successen van zijn kabinet presenteerde.
Ik moet ineens denken aan het woonproject Stek Oost, waar Zembla onlangs over berichtte (15 januari). Daar woonden jonge studenten en asielzoekers samen, met veel ellende als gevolg. De bestuurders hadden dat niet voorzien, maar hadden ook weinig lust in te grijpen. Want dat is gedoe, en je erkent dan je fouten. Dat doen bestuurders niet graag, zeker niet als ze in Amsterdam wonen.
Toch is er een groot verschil tussen Suriname en Stek Oost. De gemengde samenstelling van de bevolking van Suriname was voor de bestuurders in de jaren zeventig een gegeven. In Stek Oost werd bewust voor een diverse samenstelling gekozen, waarbij de bestuurders de problemen die dat kon opleveren negeerden om maar niet het verwijt te krijgen rechts te zijn.