Verschenen in 'De Leunstoel' - 23-10-2025
Wie kritiek heeft op teksten uit of verschijningsvormen van de Islam krijgt al snel het verwijt van Islamofobie. Letterlijk is dat een ziekelijke angst voor de Islam. Er bestaat geen eenduidige definitie van Islamofobie, maar het is wel duidelijk dat degenen die de term geïntroduceerd hebben Islamofobie afwijzen. Er bestaat ook een meldpunt voor Islamofobie, maar dat richt zich meer op discriminerende gedragingen jegens Moslims dan op angsten voor de Islam of het afkeuren van Islamitische opvattingen. Toch is er alle reden voor dergelijke angsten.
Daarin is de Islam ook niet uniek. Ook binnen de katholieke kerk en de gereformeerde kerken worden opvattingen verspreid die in strijd zijn met de waarden die in onze Grondwet verankerd zijn. Denk aan het gelijkheidsbeginsel zoals dat geldt tussen man en vrouw en tussen mensen met verschillende seksuele voorkeuren. Wellicht komt er nog een moment waarop de rechter voorschrijft dat de horizontale werking van grondrechten prioriteit heeft op de vrijheid van godsdienst, zoals nu al de rechter zich heeft uitgesproken over de plaatsing van vrouwen op kieslijsten.
Maar ook zonder rechterlijke uitspraak mag iedereen de katholieke huwelijksmoraal zoals die nog steeds door kardinaal Eyk wordt gepropageerd afwijzen. Net als het uitsluiten van vrouwen van kerkelijke posities in een aantal godsdiensten, het toekennen van verschillende posities aan mannen en vrouwen binnen het huwelijk, en het niet accepteren van homoseksualiteit. En dat geldt ook binnen de Islam. Wanneer dat Islamofobie is, het zij zo.
Toch zijn er mensen die dat liever niet uitspreken als het over de Islam gaat, want die zijn bang voor het verwijt van Islamofobie, of om te worden geconfronteerd met moslimgeweld. Arjan Lubach was daar laatst heel eerlijk over: hij wil niet riskeren dat hij zoals Wilders de rest van zijn leven met bewakers over straat moet. Daar tegenover staat Hans Teeuwen, die graag de draak steekt met de Islam. Ik denk dat over hem regelmatig geklaagd wordt bij het meldpunt Islamofobie.
Maar als je Lubach en Teeuwen vergelijkt, wie is dan de echte Islamofoob? Wie toont zich echt bang voor de Islam? Dat is natuurlijk Lubach. Die is bang om voor Islamofoob te worden uitgemaakt, terwijl Teeuwen dat risico neemt. Islamofoob ben je juist wanneer je bang bent voor Islamofoob te worden uitgemaakt. En is de angst van Lubach voor Islamitisch geweld niet al kwetsend voor Moslims?
Angst om voor Islamofoob te worden uitgemaakt zie je ook bij de redacties van de mainstream media: NOS journaal, NRC, Volkskrant, Trouw. Die vormen de spraakmakende elite. Ze redigeren niet de grootste kranten, maar het zijn wel de media die de talloze bestuurders en hoge ambtenaren in ons land bereiken. Die media zijn nogal terughoudend om te publiceren over de terreur van de Talibaan, Boko Haram, Hamas of Hezbollah. Want je wilt geen Moslims kwetsen.
In geen land worden vrouwen zo onderdrukt als in Afghanistan, maar op Internationale Vrouwendag is daar nauwelijks aandacht voor. Nogmaals: je wilt geen Moslims kwetsen. En daarom ook niet te veel aandacht voor de door Moslims als seksslavin verkochte Yezidi vrouwen, veel minder dan voor de slavernij in onze koloniën 150 jaar geleden.
Boko Haram vermoordt duizenden Christenen, maar ook daar wordt maar weinig over geschreven. Op een of andere manier is het opkomen voor vermoorde Christenen iets wat je niet doet in dit vroeger Christelijke land. Dat is truttig. Je schaart je daarmee bij mensen waarmee je niet geassocieerd wilt worden. Christenen dat is spruitjes, terwijl Moslims, dat is coucous. En je wilt natuurlijk ook niet voor Islamofoob worden versleten.
Dat zie ik ook als de enige verklaring voor de positie die de spraakmakende elite inneemt in het conflict tussen Israël en Hamas. De beelden van gebombardeerde steden in Gaza maken meer indruk dan de verhalen en beelden van het sadistische geweld tegen de Joden op 7 oktober 2023, tot vreugde van Hamas.
Maar dezelfde beelden uit Duitsland van tachtig jaar geleden roepen bij ons ook nu geen verontwaardiging op: hadden de Duitsers Hitler maar niet aan de macht moeten brengen. Maar zo denken we niet over de Gazanen, want dan zouden ze ons misschien wel voor Islamofoob kunnen uitmaken.
Daarentegen gaat de afkeer van Israel steeds verder. Ook het standbeeld van Anne Frank moet het ontgelden, alsof zij met terugwerkende kracht verantwoordelijk is voor de aanvallen op Gaza. In Alkmaar willen ze geen straten meer vernoemen naar verzetsstrijders. Kennelijk zijn ze bang dat die misschien wel Joden geholpen hebben, waarvan de achterkleinkinderen nu in het Israëlische leger dienen. Dan verdien je geen straatnaam, natuurlijk.
Moslims hebben een geprivilegieerde positie ingenomen in het denken van de spraakmakende elite. Maar ik hoop dat dat weer snel goed komt. De mensen die nu demonstreren voor Hamas, demonstreerden veertig jaar geleden met hetzelfde fanatisme tegen de komst van kruisraketten. Bedenk nog eens hoe zij Lubbers de rug toekeerden toen hij zich bereid toonde het regeringsstandpunt uit te leggen. Met de oorlog in Oekraïne in gedachten willen ze daar liever niet aan herinnerd worden.
Het fanatisme waarmee nu op de universiteiten actie wordt gevoerd voor Hamas herinner ik me nog uit de jaren zestig toen universiteiten werden bezet om het bestuur in handen van de studenten te brengen. De restanten daarvan werden ongedaan gemaakt door PvdA-minister Ritzen. Het vertrouwen in het neoliberalisme als bron van welvaart voor allen is ook alweer voorbij.
Dus die angst om voor Islamofoob te worden versleten zal ook wel weer wegebben. Maar ik hoop wel dat dat snel gebeurt.